Mój kolega staje się coraz bardziej uciążliwy. Jest wyjątkowo nerwowy i widać, że już nie panuje nad sobą. Uspokajam go, jak mogę. Jeszcze raz dzwonimy do jego żony. Ona mówi, że mamy lecieć do Trinidadu, gdzie już podobno o wszystkim wiedzą i wpuszczą nas bez wizy. Manfred ma już dość tej wycieczki i chce wracać do domu. Zostawiam go na chwilę z bagażami i idę dowiedzieć się o połączenia do Port of Spain. PANAM leci dopiero jutro po południu. A inne linie? Tego PANAM "nie wie". Trzeba się pytać w każdym towarzystwie lotniczym oddzielnie. Mam już ochotę na małą wódkę, ale przy tym zmęczeniu dobiło by mnie od razu.

Nagle słyszę język polski. Nareszcie! Jakieś starsze małżeństwo. Podchodzę i pytam, gdzie tu jest w miarę tani i porządny hotel, bo za chwilę zasnę na jakiejś ławce. Owszem, pięć minut drogi, trzeba wyjść z terminalu, prosto, w prawo, potem druga w lewo i jeszcze raz w lewo. Już za 50 dolarów można przenocować w dwuosobowym pokoju. Pomyślałem, że te pięć minut może się dla nas skończyć godziną błądzenia po mieście lub jakąś przygodą. Umówiliśmy się wcześniej, że wszędzie w Ameryce będziemy się poruszać we dwóch. Weźmiemy więc taksówkę. Wychodzimy z terminalu na zewnątrz i mimo późnej nocy uderza w nas żar gorącego, wilgotnego powietrza. Taksówki oczywiście stoją w długim rzędzie. Podajemy nazwę hotelu. Młody kierowca, o nieco cwaniackim wyglądzie, wiezie nas w milczeniu szeroką limuzyną. Hotelu jednak nie widać, a licznik bije. Manfred powtarza nerwowo pod nosem ...das stimmt nicht, das stimmt nicht, was ist los? Uspokajam go, że taksówkarz wie, jakich ma pasażerów i wiezie nas do całkiem innego, dalszego hotelu, żeby więcej zarobić. W końcu zatrzymujemy się. You eight and you eight dollars, słyszymy. OK! Dostajemy pokój nie za 50, a za 80 dolarów, ale jest nam już wszystko jedno. Na szczęście działa klimatyzacja. Jest trochę chłodniej. Nie mamy już sił rozmawiać o tym, co będzie jutro. Niemal natychmiast zasypiamy.

Rano po śniadaniu jedziemy z powrotem na lotnisko. W PANAM-ie dowiadujemy się, że wykupiono nam bilety do Port of Spain na 17.40 (726 USD). Mamy więc parę godzin czasu. Zostawiamy bagaże i jedziemy na Miami Beach. Czujemy się dużo lepiej niż wczoraj i o kłopotach już prawie zapomnieliśmy. Jest potworny upał, blisko 40 stopni w cieniu, choć tego cienia nigdzie nie można znaleźć - jesteśmy prawie na Zwrotniku Raka! Po plaży nie da się iść bez obuwia. Niemal natychmiast wskakujemy do ciepłej wody. Z pewnej odległości od brzegu, jak okiem sięgnąć, ładnie prezentują się liczne hotele i pensjonaty. Ludzi niewiele. Siedzimy niemal cały czas w wodzie, która po pewnym czasie wydaje się gorąca jak w wannie. Jest ponadto bardziej słona niż w Bałtyku i czysta, czego nie można powiedzieć o plaży. Świadomość miejsca, gdzie się właśnie znajdujemy, na plaży w Miami, rekompensuje mi nieco wczorajsze przygody. Dziś jest wspaniale!

Około 15.00 wracamy na lotnisko. Jeszcze nie czujemy bólu pleców i nóg. Ale już w samolocie daje nam znać o sobie czterogodzinne przebywanie w pełnym słońcu i w bardzo słonej wodzie. Czujemy zimno i dreszcze. Po pewnym czasie nie mogę się już swobodnie poruszać. W tym stanie przyjdzie mi wytrzymać kolejne dwa dni. Samolot ląduje na krótko na wyspie Barbados, by następnie wziąć kurs na Trinidad, legendarny już cel naszej wyprawy. Wśród pasażerów dominują Murzyni. Robię trochę zdjęć, czym narażam się na ryzyko pobicia. Gdy lądujemy jest już ciemno, godzina 23.00 czasu miejscowego.

Podczas odprawy paszportowej próbuję udawać głupiego. Funkcjonariusz w okienku pyta mnie po angielsku, gdzie mam wizę. Pokazuję wizę USA. Kręci głową. Za mną długa kolejka. Każe mi odejść na bok. Co teraz? Znowu się zaczyna? Po 15 minutach zjawia się jednak człowiek, przedstawiając się po niemiecku jako pracownik ambasady tego kraju. Uff, niepewność minęła. Mogłem przejść na drugą stronę.

Wychodzimy z lotniska i wsiadamy do samochodu konsula. Zapominam o ruchu lewostronnym i z przyzwyczajenia otwieram prawe drzwi. Kierowca zdecydowanym głosem: Wollen Sie Auto fahren? Bitte links! Człowiek ten, który miał nam później towarzyszyć podczas pobytu, być może zły z powodu dodatkowej pracy, jaką musiał wykonać w związku z moją wizą, często zachowywał się potem wobec nas niezbyt kulturalnie. Jedziemy jednak do miasta. Port of Spain liczy 220.000 mieszkańców. 25-kilometrowa droga z lotniska jest wąska i dziurawa. Ruch duży, bardzo łatwo o wypadek. Zauważam stada dzikich psów, uciekających nam spod kół. W mieście już na pierwszy rzut oka widać brud i bałagan na ulicach. Domy najczęściej parterowe, biedne i zaniedbane. Zupełnie inaczej prezentują się dość liczne pensjonaty dla gości zagranicznych. W jednym z nich zatrzymujemy się. Sympatyczny gospodarz zna na szczęście niemiecki. Dostajemy dwa apartamenty z klimatyzacją, łazienką i kuchnią. Jest sobota, późny wieczór. Jutro mamy koncert w jednym z tutejszych kościołów.

Próbujemy zasnąć, ale nie możemy się przystosować do zmiany czasu i klimatu. Ponadto nasila się ból pleców. W nocy budzi mnie kanonada szczekających w pobliżu psów. To prawdziwa plaga. Każda rodzina trzyma ich tu po kilka, większość jednak włóczy się bezpańsko. Są odrażające, chude i potrafią zaatakować. Innym problemem jest dla nas tutejsza żywność. Ja ponadto jestem szczególnie uprzedzony do każdej potrawy, której nie znam. Z pierwszego posiłku rezygnuję.

Dziś jest niedziela, w pobliskim kościele anglikańskim akurat kończy się nabożeństwo. Wewnątrz kilkanaście wentylatorów i pootwierane wszystkie okna. Mimo tego czuje się smród i zaduch. Nie ma czym oddychać. Wieczorem mamy tu koncert! Nie jestem pewny, czy dogramy do końca. W kościele stoi brudny, rozstrojony fortepian, z lepiącymi się klawiszami. Manfred nie może nastroić waltorni - wilgotność powietrza "200 %". Nie da się w ogóle grać. Co chwilę wylewa wodę z instrumentu. Jest cały mokry. W zakrystii stoi miska z wodą, w której pływają miliardy bakterii. Chce nam się pić. Wychodzimy na ulicę, gdzie nieopodal ktoś sprzedaje kokosy. Ledwo żywi, wracamy po próbie do domu, aby choć trochę odpocząć przed koncertem. Upał nie do zniesienia, 37 stopni. Gospodarz mówi, że teraz nie jest jeszcze tak źle. Był okres, że przez trzy lata nie spadła kropla deszczu. Umierali ludzie, płonęły gospodarstwa i ogromne obszary buszu. Idziemy na "obiad". Ryż, jakieś podejrzanie wyglądające mięso, które od razu kojarzy mi się z tymi dzikimi psami. W pośpiechu wychodzę, aby nie zwymiotować. Manfred też rezygnuje. Służąca śmieje się z nas i dopiero teraz zauważam u niej bardzo niekompletne uzębienie. Jeść jednak trzeba! Jedziemy więc w końcu do miasta, gdzie w sklepie zaopatrujemy się w czekoladę, ciastka, pomarańcze, banany i coca colę w puszkach. Aby tylko przeżyć do wyjazdu! Na koncert przychodzi 50 osób, zupełnie nieświadomych ceny, jaką zapłaciliśmy za to, żeby mogli nas teraz posłuchać. Koncert w Port of Spain okaże się bowiem jedynym, który doszedł do skutku z całego zaplanowanego tournee. Nasz występ to jedna wielka improwizacja. Manfred nie może wydobyć ani jednego czystego dźwięku. Mnie w pewnym momencie wentylator zdmuchuje nuty z fortepianu. Gram więc z pamięci, byleby tylko skończyć utwór razem z solistą. Następuje punkt kulminacyjny wieczoru - róg alpejski. Już na sam jego widok słuchacze się ożywiają. To coś dla nich! Kolega gra jeden z nielicznych utworów napisanych na ten instrument - z alphornu można bowiem wydobyć raptem kilkanaście dźwięków. Dodatkowym efektem jest w tym utworze rytmiczne pocieranie ustnikiem o chropowaty korpus instrumentu. Burza oklasków! Koncert udaje nam się skończyć.

Na drugi dzień konsul zabrał nas do studia miejscowej telewizji, gdzie mieliśmy coś zagrać i powiedzieć jak nam się tu podoba. Zapomniałem nut i musiałem grać z pamięci. Nie wiedziałem, że program był na żywo! I całe szczęście, że nie wiedziałem. Poszło dobrze.

Po południu właściciel pensjonatu zabrał nas na wycieczkę samochodem po okolicach. Przejechaliśmy 200 kilometrów po drogach i bezdrożach tego egzotycznego kraju. Byliśmy przy granicy z Wenezuelą, dokąd można było dopłynąć łodzią. W mijanych po drodze wioskach widzieliśmy, jak naprawdę wygląda bieda. Byliśmy też w jednym z nielicznych domów handlowych, aby zorientować się, co i za ile można tam kupić. Walutą jest TTD (Trinidad and Tobago Dollar), a ceny zróżnicowane: artykuły przemysłowe drogie, żywność tania. Sklepy brzydkie, przypominające lata siedemdziesiąte w Polsce, brak estetyki, mały asortyment, brud. Są jednak miejsca, gdzie można kupować po europejsku. Pamiętam też, że rzuciłem się na zwykłe bułki, pomidory i paczkowaną szynkę. Nie byłem nastawiony na jakiekolwiek inne zakupy. Na pamiątkę kupiłem sobie jedną kasetę z muzyką calypso.

Honorarium za koncert nie otrzymaliśmy w ogóle, gdyż konsul oznajmił nam, iż za te pieniądze kupił nam bilety powrotne do Europy na... dziś wieczór. Wcześniej skontaktował się z placówką w Salwadorze w sprawie mojej wizy i otrzymał odpowiedź negatywną. Mamy wracać do domu. Chwała Bogu! Na nic bardziej nie miałem ochoty. Co będzie jednak z kosztami całej "wycieczki", które urosły już do kilku tysięcy dolarów? Kto nam to wszystko zwróci? A więc pakujemy się. Zmordowani, bez pieniędzy, za to pełni wrażeń i jednak satysfakcji. Dla mnie szczególnej, gdyż - jak mi powiedziano - byłem pierwszym polskim muzykiem, który występował w tym kraju.

Samolot Boeing 747 British Airways do Londynu zatrzymuje się jeszcze na krótko na wyspie Antigua, skąd zabiera resztę pasażerów. Tym razem mamy lepsze miejsca. Mój towarzysz niedoli jest wyraźnie zmęczony całą ekspedycją. Obaj jak najprędzej chcemy już być w domu. Po 10 godzinach lotu lądujemy w Londynie, gdzie przy okazji oglądam z góry piękne widoki miasta.

Postanawiam jeszcze dziś, za wszelką cenę być w domu, w Finlandii. Żegnam się z Manfredem i szukam połączenia do Sztokholmu. Jest za godzinę. Bilet kosztuje... 178 funtów! Mam w kieszeni bilet do Düsseldorfu, a stamtąd do Sztokholmu, który jednak nie przedstawia w tej chwili żadnej wartości - inna taryfa, inny termin, inna firma. Muszę kupić nowy bilet, w jedną stronę, po normalnej, czyli najwyższej cenie. Jeszcze raz przydaje mi się karta kredytowa. Biegnę po bagaż, który na pewno gdzieś tam krąży już w kółko na taśmie. Terminal Heatrow jest ogromny, są to właściwie cztery oddzielne dworce. Gdzie szukać bagażu? Odlot do Sztokholmu jest z innego terminalu. Muszę przejść przez kontrolę graniczną. Urzędnik żąda biletu i... wizy!, której oczywiście nie mam. Muszę się tłumaczyć, co robię w Finlandii z polskim paszportem. Do diabła! Czas ucieka. Po co to wszystko? Cały Heatrow powinien być przecież strefą neutralną. W końcu przechodzę z wbitą wizą jednorazową! Cudem znajduję bagaż i gonię z nim do autobusu na inny terminal. Czas, czas! W ostatniej chwili dobiegam do odpowiedniego wyjścia. Zdążyłem!

Po dwóch godzinach jestem już w Sztokholmie. Jeszcze tylko dwie i pół godziny podróży promem i jestem w domu. A w domu bez zmian - cisza i spokój.

P.S. Agencja zwróciła mi wszystkie koszty, biorąc na siebie winę za powstałe problemy.

2 kwietnia 2000