|
położenie, ludność | klimat, pogoda | turystyczny niezbędnik | dojazd z Polski | kursy walut | ceny paliwa | adresy, telefony | mapy zdjęcia | Mariehamn | główna wyspa | archipelag | połączenia promowe | połączenia lotnicze | Alandy na rowerze | webcam |
Pobierz
tekst całego przewodnika w formacie PDF, stan na 7.4.2009 (33 strony, 1,32 MB)
Acrobat Reader ![]()
![]()
|
|
|
powierzchnia ogółem |
13 347 km² |
ilość turystów 2008 (2007) |
2 224 692 (2 222 300) |
|
- w tym powierzchnia lądowa |
1 527 km² (11,4%) |
Ilość noclegów ogółem 2008 (1997) |
493 625 (569 161) |
|
współrzędne centrum Mariehamn |
60°06'N, 19°57'E (60.1N, 19.9E) |
- w tym w hotelach 2008 (1997) |
178 200 (185 407) |
|
najwyższe wzniesienie |
Orrdalsklint, 128,8 m n.p.m. |
- w tym na campingach 2007 (1997) |
91 364 (151 452) |
|
status państwowy |
prowincja autonomiczna |
strefa czasowa |
UTC+2, czas południka 30E |
|
symbole autonomii |
godło, flaga, znaczki pocztowe |
wyróżnik pocztowy |
AX |
|
oficjalny język |
szwedzki, 91,2% mieszkańców |
sklepy czynne |
7 dni w tygodniu |
|
religia |
protestantyzm, 92% mieszkańców |
opłata klimatyczna |
nie obowiązuje |
|
ludność ogółem 30.9.2010 |
27 868 |
widokówka lub list do całej Europy |
0,80 EUR |
|
- w tym ludność Mariehamn |
11 114 |
godziny otwarcia banków |
9:30 - 16:15 |
|
gęstość zaludnienia |
18 osób/km² |
samochodów osob. na 1000 mieszk. |
670 |
|
średnia długość życia |
81,8 lat |
dozwolona prędkość km/h |
90/70/50/30 |
|
liczba gmin |
16 |
mandaty za wykroczenia drogowe |
od 200 EUR wzwyż |
|
waluta |
euro (EUR) |
używanie telefonów podczas jazdy |
od 1.3.2007 niedozwolone |
|
PKB per capita 2008 |
36 419 EUR |
przestępczość |
znikoma |
|
koszty utrzymania |
118% średniego poziomu w UE |
bezrobocie 2010 |
około 2% (6% do 25 lat) |
|
Wyspy Alandzkie nazywane są często Perłą Bałtyku (Östersjöns pärla). Piękne krajobrazy, czyste
powietrze i woda, setki kilometrów krętego wybrzeża, Prywatne Centrum Informacji Turystycznej TRAMP wydało polskojęzyczny przewodnik po Wyspach Alandzkich. Na 120 stronach zawarte są wyczerpujące informacje o tym regionie a także o Sztokholmie i okolicach. Przewodnik zamówić można u wydawcy: PCIT TRAMP, skr. poczt. 62, PL-70779 Szczecin 39, e-mail: tramp@v.pl lub http://www.baltic-travel.com/ STATUS, JĘZYK, RELIGIA Wyspy Alandzkie są autonomiczną prowincją Finlandii, obszarem zdemilitaryzowanym i neutralnym, posiadają własny rząd i parlament. Językiem urzędowym jest szwedzki, którym posługuje się 91,2% mieszkańców (w całej Finlandii zaledwie 5,6%). 91,7% ludności należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Przeciętny Alandczyk odwiedza kościół dwa i pół raza w roku.
LUDNOŚĆ
30 września 2010 Alandy liczyły 27 868 mieszkańców. Jedyne miasto, a zarazem stolicę - Mariehamn zamieszkiwało tego dnia 11 114 osób, co stanowi 40% ogółu ludności.
Blisko połowa zamieszkuje główną wyspę (poza Mariehamn), a pozostałe 10% - archipelag. 69,6% ludności to rdzenni Alandczycy, 20,2%
przybysze z Finlandii, 6,4% ze Szwecji, 3,9% z pozostałych krajów. Gęstość zaludnienia wynosi 18 osób/km².
Na Alandach jest 12 416 gospodarstw domowych, ponad 800 gospodarstw rolnych i 9 000 domków letniskowych. Średnia długość życia wynosi 81,8 lat (84,4 kobiety, 79,2 mężczyźni). Na 100 mężczyzn w wieku 15-44 lata przypada
97 kobiet. PODZIAŁ TERYTORIALNY
Alandy podzielone są na 16 gmin, w nawiasach
powierzchnia lądowa i ilość mieszkańców 1.1.2010: PORÓWNANIE CZASU
Na Alandach obowiązuje czas 30. południka, wschodnioeuropejski (EET). Tak więc gdy w Polsce i Szwecji jest godzina 12:00,
w Mariehamn jest 13:00. Czas letni i zimowy wprowadzany jest na podstawie norm Unii Europejskiej, a więc w
tych samych dniach, co w Polsce. Południe astronomiczne (górowanie Słońca) przypada w godz. 12:24-12:55, a
w okresie obowiązywania czasu letniego 13:24-13:47. SKLEPY I GASTRONOMIA
Sklepy spożywcze czynne są z reguły w godz.
9-17(18), w soboty 9-13. W Mariehamn i okolicy bywają czynne również wieczorem i w niedziele. Restauracje,
bary, jadłodajnie, pizzerie, kawiarnie, kioski spożywcze - jest ich pod dostatkiem, szczególnie w Mariehamn. Otwarte są z reguły od 11
do 20 lub dłużej. Po sezonie letnim wiele z nich jest jednak nieczynnych. Informacja turystyczna dysponuje
wykazem wszystkich sklepów i punktów gastronomicznych oraz godzinami ich otwarcia. POCZTA
Wysyłane stąd widokówki z pozdrowieniami i
wszelkie inne przesyłki muszą być zaopatrzone w miejscowe, alandzkie znaczki pocztowe. Na list do 20 g lub
widokówkę do Polski należy nakleić znaczek za 0,80 EUR. List o wadze do 50 g wymaga znaczka za 1,60 EUR. Urzędy
pocztowe czynne są w dni robocze w godz. 9-17, w Mariehamn również w soboty w godz. 11-14. Nazwę miejscowości
na przesyłkach z Polski należy poprzedzać wyróżnikiem AX, a nie FIN, czyli piszemy: AX-22100 MARIEHAMN, ÅLAND, FINLAND
(decyzja Światowej Organizacji Poczty UPU z 14.1.2002, ISO 3166). Wysyłając listy ze Szwecji nie piszemy
FINLAND. Na poczcie w Mariehamn można wykupić abonament oraz nabyć większość dotychczas wydanych znaczków
po cenie nominalnej. Znaczki lub serie o wyczerpanym nakładzie można próbować uzyskać u miejscowych lub zagranicznych filatelistów. BANKI, WALUTA
Banki czynne są w dni robocze w godz.
9:30-16:15, jednak poza Mariehamn mogą być zamknięte w środy. Większość bankomatów akceptuje przy wypłatach
gotówkowych jedynie fińskie karty bankowe. Możliwe są jednak wypłaty gotówki z kart kredytowych VISA w bankach Nordea, Leonia i
Andelsbanken, znajdujące się przy Torggatan, głównej ulicy Mariehamn oraz w Godby (wym. gudby) przy centrum handlowym. Bankomaty
przyjmują jedynie karty wypukłe, tak więc z kartami Visa Elektron, czy Maestro mogą być problemy. Obowiązującą
walutą jest euro (EUR). W większości sklepów i punktów usługowych akceptowane są także korony szwedzkie. Banki i niektóre recepcje
hotelowe dokonują wymiany walut. BAZA TURYSTYCZNA
W roku 2008 Wyspy Alandzkie odwiedziło 2
224 692 turystów, co daje ponad 80 turystów na jednego mieszkańca. 50% turystów to Szwedzi, 38% Finowie. Do dyspozycji gości są 22
hotele, 34 pensjonaty, 70 campingów i pól namiotowych oraz 9 000 domków letniskowych o różnym standardzie. 33% przyjezdnych korzysta z
hoteli, 9% z pensjonatów, 32% nocuje w domkach campingowych i 26% we własnych namiotach. CENY NOCLEGÓW 2011 I REZERWACJE
Ceny w hotelach zaczynają się od 85 EUR za pokój
dwuosobowy ze śniadaniem. Za dobę w pensjonacie zapłacimy około 65 EUR za "dwójkę" w pełni
sezonu. Wynajem domku letniskowego dla 4 osób (ok. 40 m², trzy pokoje, wnęka kuchenna, umywalka, ciepła
woda, lodówka, ogrzewanie elektryczne, łódź wiosłowa) to wydatek ok. 50 EUR za dobę lub 300 EUR za tydzień. Najtańsze są campingi. Ich standard, podobnie jak domków, jest różny. Przykładowe opłaty za dobę na średniej klasy
polu namiotowym: osoba 4 EUR, namiot 2 EUR, samochód 2 EUR, przyczepa 2 EUR, samochód campingowy 4 EUR, dostęp do elektryczności 3 EUR.
Często płaci się 15 EUR za dobę za wszystko razem (dwie osoby, namiot, samochód, prąd, woda). Noclegi można
rezerwować bezpośrednio w wybranym miejscu (telefon, fax, mail) lub przez biuro podróży. W informacji turystycznej otrzymać można pełna
listę miejsc noclegowych, jednak nie dokonuje ona rezerwacji. Campingi czynne są z reguły od maja do końca września. CENY PALIWA
Paliwo jest tu drogie, dlatego warto zatankować
samochód przed przyjazdem, w Szwecji lub na stałym lądzie Finlandii. Na miejscu w paliwo zaopatrzyć się można
nie tylko w Mariehamn, ale także w pobliżu lokalnych sklepów i sklepików, znajdujących się w każdej gminie. Uwaga: gaz płynny LPG jest niedostępny dla
samochodów prywatnych. CENY ŻYWNOŚCI Ceny żywności są dużo wyższe niż w Polsce oraz
według oficjalnych danych statystycznych aż o 13% wyższe niż na stałym lądzie Finlandii i w Szwecji. Od roku 2000 ceny żywności
wzrosły o 18%, a ogólne koszty utrzymania o 22%. Wszelkie rekordy bije cena chleba, która nierzadko dochodzi do 10 EUR za 1 kg. Warto więc
zabrać ze sobą jak najwięcej pieczywa. Jedynie ceny ryżu i makaronu są podobne jak w Polsce. Gdy w przypadku innych artykułów, szczególnie
przemysłowych, można jeszcze mówić o pewnej konkurencji między sklepami oraz od czasu do czasu trafić na jakąś wyprzedaż, to jeśli
chodzi o towary codziennego użytku panuje tu powszechna drożyzna. Często ceny w euro są podobne do cen w Polsce w złotych. Stosunkowo
tanim supermarketem jest Sparhallen (wym. sparhallen), położony 3 km na północ od Mariehamn, przy drodze na Godby (wym. gudby). Ceny wybranych artykułów spożywczych w
supermarkecie Erik Mattsson w Godby we wtorek 20 lipca 2010: artykuł EUR artykuł EUR artykuł EUR bułka paryska 320 g 2,69 masło Enilett 1 kg 7,49 winogrona 1 kg 2,99 bułka zwykła 50 g 0,65 jogurt 1 kg 2,09 jabłka 1 kg 2,09 mleko zwykłe 1,5% 1 l 1,49 kurczak z rożna 1 kg 7,49 cukier 1 kg 2,49 mięso mielone 1 kg 8,90 pomidory 1 kg 2,99 miód 1 kg 6,99 kotlety schabowe 1 kg 7,90 jaja 10 szt. 1,99 dżem truskawkowy 1 kg 8,68 antrykot 1 kg 17,90 cytryny 1 kg 1,99 kawa President 500 g 5,89 szynka gotowana 1 kg 19,50 banany 1 kg 1,99 woda mineralna, Fanta 1,5 l 1,99 ser żółty Edamski 1 kg 9,80 pomarańcze 1 kg 2,99 piwo Koff III but. 33 cl 1,99 Podane ceny dotyczą najtańszych artykułów w
danym asortymencie, jeśli takie występują CENY SPRZĘTU TURYSTYCZNEGO 2011
Rower zwykły, również z przyczepką lub
dziecinny kosztuje 8-10 EUR za dobę lub 40-50 EUR za cały tydzień, rower górski odpowiednio 15 i 75 EUR, tandem 20 i 100 EUR, kajak 50 i 120 EUR, narty wodne 20 i 60 EUR. Motorówki do 40 KM do 4 godz. 75 EUR, do 8 godzin
100 EUR, doba 150 EUR, tydzień 360 EUR. Łodzie z silnikiem do 10 KM: 45 EUR do 4 godzin, 70 EUR do 8 godzin, 100 EUR za dobę, 190 EUR za
tydzień. Do prowadzenia motorówek nie są wymagane specjalne dokumenty. Duża wypożyczalnia sprzętu
turystycznego Ro No Rent znajduje się tuż przy terminalu promowym Viking Line w Mariehamn i czynna jest od czerwca do 15 sierpnia we
wszystkie dni tygodnia w godz. 9-18 (przerwa 12-13), tel. +358 18 12820, +358 400 529 315, mail rono@aland.net
. Zalecana jest wcześniejsza rezerwacja sprzętu. Możliwe jest dostarczenie rowerów w dowolne miejsce za
dodatkową opłatą. Rowery wypożyczyć można również na większych campingach i w ośrodkach
wypoczynkowych. WĘDKARSTWO
Alandy są rajem dla wędkarzy. Na łowienie ryb
należy posiadać kartę wędkarską (do nabycia m.in. w biurach turystycznych i sklepach wędkarskich) oraz przestrzegać okresów
ochronnych. Szczególne zezwolenie wymagane jest dla amatorów polowań i nurkowania, wydawane przez miejscowe
władze, tel. 25 000. W Polsce istnieje wyspecjalizowana firma, która organizuje wyjazdy wędkarskie na
Alandy. Jest to Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul. Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin, tel.+48 601 522 850 oraz +46 708 23 75 10, e-mail olaf.pona@olafs.pl Firma znacznie upraszcza
formalności związane z organizacją pobytu. Tam też można uzyskać wszelkie informacje dotyczące szczegółów związanych z wędkarstwem
na Alandach. ŻEGLARSTWO
Alandy są atrakcyjne również dla żeglarzy.
Firma Midnight Sun Sailing Ltd. zajmuje się wynajmem jachtów pełnomorskich na Alandach. Na stronie
internetowej jest wykaz sprzętu, dane techniczne, zdjęcia, aktualne ceny i gotowy formularz do wypełnienia w przypadku zamiaru
rezerwacji. Inne wypożyczalnie żaglówek: Marin Teknik Ab, tel. +358 40 575 1555, Midnight Sun Sailing Åland Ab, tel. +358 18 57500. Opłata portowa w Mariehamn dla jachtów wynosi 18-20
EUR za dobę, niezależnie od ich długości. Opłata ta obejmuje także dostęp do prądu, wody, prysznica, WC, sauny, prasy lokalnej i wstępu
na wybrane imprezy kulturalno-rozrywkowe. Ponadto atrakcyjna jest też oferta jednodniowej wycieczki promem do Szwecji (Viking Line lub
Eckero Linjen), również wliczona w tę cenę. Opłatę portową należy uiścić bez wezwania w pobliskim biurze, czynnym w lipcu w godz.
7-24, tel. +358 18 19979. Otrzymany bilet w nieprzemakalnej folii należy przymocować w widocznym miejscu na jednostce. Granicą trzeźwości na morzu jest 1,0 promille.
Telefon alarmowy ratownictwa morskiego i lotniczego 19 466 lub ogólny alarmowy 112. PRAWO, MORALNOŚĆ
Według organizacji Transparency
International, Finlandia jest najmniej skorumpowanym krajem na świecie. Dotyczy to również Wysp Alandzkich. Miejscową
ludność charakteryzuje powszechna uczciwość i poszanowanie prawa. Przestępczość występuje tu w znikomym stopniu. Policja wprawdzie
istnieje, ale nie narzeka na nadmiar pracy. Mandaty, np. za przekroczenie prędkości, są bardzo wysokie i zależą od dochodów sprawcy
wykroczenia. Obowiązuje bezwzględny zakaz wwozu czystego spirytusu. Na terminalach promowych i lotnisku
dokonywana jest wyrywkowo kontrola celna. Przeczytaj też ZWYCZAJE MIEJSCOWE, OCHRONA PRZYRODY
Zwyczaje miejscowe na Wyspach Alandzkich różnią
się od obowiązujących w Szwecji i na stałym lądzie Finlandii. Dozwolone jest wchodzenie do lasu, zbieranie
grzybów i owoców leśnych na własne potrzeby. Niedozwolone jest zbieranie niektórych kwiatów i roślin. Należy
unikać poruszania się po terenach prywatnych i polach uprawnych. Nocować można jedynie na campingach, w
schroniskach lub za zgodą właściciela posesji. Nie wolno nocować w przyczepach campingowych lub w
samochodach na terenie miasta, na ulicach, parkingach lub w pobliżu parków. Ogniska wolno rozpalać tylko na
campingach lub za wyraźną zgodą gospodarza terenu, natomiast nie wolno tego czynić bezpośrednio na brzegu, skałach, w pobliżu
rezerwatów przyrody. Zabronione są wszelkiego rodzaju formy polowania i połowu ryb bez zezwolenia.
Na terenie Wysp Alandzkich istnieje ponad 20 rezerwatów przyrody, w
tym największe: Ramsholmen 6 km na zachód od Mariehamn i Nåtö (wym. note) 7 km na południe od Mariehamn. Ochronie podlega
kilkadziesiąt gatunków roślin, większość ssaków i ptaków, a także motyle, płazy i gady z wyjątkiem żmij. W trosce o czystość i ochronę środowiska śmieci należy gromadzić
w workach, a następnie wyrzucać do przeznaczonych w tym celu kontenerów, najczęściej w pobliżu większych sklepów. Wchodząc do czyjegoś domu zdejmuje się buty. Na przywitanie mówi się "hej". RUCH DROGOWY 1.1.2010 na Alandach zarejestrowanych było 22 728
samochodów (o 904 więcej niż rok wcześniej), w tym 18 373 osobowych. Na 1 000 mieszkańców przypada ich 819. Średni wiek pojazdu to 14
lat, najstarszy w Europie (w Finlandii i Szwecji 10 lat). Najpopularniejsze marki to Ford, Toyota, Volkswagen i Volvo. Na terenie
niezabudowanym obowiązuje ogólne ograniczenie prędkości do 70 km/godz., o ile znaki drogowe nie wskazują inaczej. Parkingi w Mariehamn
są bezpłatne i nawet w sezonie nie ma większych problemów z parkowaniem. Obowiązuje natomiast karta parkingowa. Należy jeździć z włączonymi
światłami mijania przez całą dobę i przez cały rok, bez względu na pogodę. Nie wolno zatrzymywać się przy lewej krawędzi jezdni
dwukierunkowej ani parkować na chodniku. Piesi mają bezwzględne pierwszeństwo na przejściach, również wtedy, gdy oczekują przy krawężniku.
Rowerzyści mają pierwszeństwo na wyznaczonych dla nich drogach, jeśli krzyżują się one z drogami kołowymi. Uwaga na liczne skrzyżowania
równorzędne, których często można się nie spodziewać! Od listopada do końca marca istnieje obowiązek używania opon zimowych z
kolcami - drogi nie są tu posypywane solą z uwagi na ochronę środowiska. Używanie telefonów komórkowych podczas jazdy jest
niedozwolone. Granicą trzeźwości jest 0,5 promille. Należy bardzo uważać na zwierzęta leśne, zwłaszcza sarny. Nierzadko można też
spotkać się z łosiem, których według stanu na marzec 2009, jest tu aż 714. Wypadki z udziałem zwierząt stanowią 40% wszystkich
kolizji na alandzkich drogach i ilość ich wzrasta. Z ogólnej liczby ok. 20 000 saren 338 zginęło w 2008 roku w wyniku potrąceń.
Zanotowano też wiele zderzeń z łosiami. Jest to duży problem, dyskutowany często w lokalnych mediach. Rozważa się nawet radykalne
zredukowanie ilości zwierząt, co niektórym politykom, popieranym przez niemałe grono miejscowych myśliwych, wydaje się najprostszym
rozwiązaniem. Holowanie pojazdów, Jonnys Bilbärgning, tel. +358
18 317 47. KOMUNIKACJA Autobusy W Mariehamn kursują bezpłatne autobusy
miejskie na dwóch trasach: północnej i południowej. Ponadto istnieje pięć linii autobusowych wzdłuż głównych
dróg, wszystkie z Mariehamn: linia 1 przez Hammarland do Eckerö, linia 2 przez Godby do Geta (wym. jeta), linia 3
przez Godby (wym. gudby) do Saltvik, linia 4 przez Godby do Sund i Vårdö (wym. worde), linia 5 przez Lemland do
Lumparland. Najwięcej kursów, co godzinę lub dwie, jest w dni powszednie. Wieczorem i w dni świąteczne komunikacja autobusowa jest
bardzo ograniczona. Przykładowa opłata za przejazd z Mariehamn do Godby (16 km) 3 EUR, do Eckerö (35 km) 5 EUR. Autobusy zabierają też
rowery w miarę wolnego miejsca. Opłata wynosi 4 EUR od roweru niezależnie od długości przejazdu. Promy Po archipelagu kursuje 10 promów o różnej
pojemności i standardzie. Na wszystkich liniach oprócz Föglö wymagana jest rezerwacja miejsc na samochody.
Biuro mieści się w Mariehamn przy Strandgatan 25, w pobliżu dworca autobusowego i czynne jest w dni powszednie w godz. 9-17, tel. 25155,
fax 17815, mail: info@alandstrafiken.aland.fi Opłaty
w sezonie 2010 za przewóz samochodów osobowych wynoszą 12, 17 lub 23 EUR, motocykli i motorowerów 6, 10 lub 12 EUR w zależności
od długości trasy. Pasażerowie nie płacą za przejazd. W przypadku rezerwacji miejsca na całej trasie z głównej wyspy na stały ląd
Finlandii, opłata za samochód wynosi 90 EUR, za motocykl 45 EUR. Aby jej uniknąć, należy podróż odbyć w dwóch etapach, nocując po
drodze na archipelagu. OPIEKA MEDYCZNA Pogotowie ratunkowe tel. 112, ostry dyżur 5355,
pomoc stomatologiczna 14 600, lekarz dyżurny weterynarii 14 900. Szpital Centralny w Mariehamn (Centralsjukhus), 107 łóżek, Sjukhusvägen, tel. 5355. Przychodnia Ogólna w Mariehamn (Hälsocentralen), Norragatan, tel. 538 500. Apteki:
Central Apoteket Mariehamn, Skarpansvägen 24, tel. 19 714, 19 655, Nya Apoteket Mariehamn, Norragatan 17, tel. 16 511, Godby Apoteket,
Godby, tel. 41 600. Od przyjezdnych z krajów należących do Unii
Europejskiej w razie potrzeby skorzystania z opieki medycznej wymagane jest posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (zwana
dalej Kartą). Aby uzyskać świadczenia zdrowotne w ramach fińskiej państwowej służby zdrowia należy udać się do gminnego ośrodka
zdrowia i tam okazać Kartę oraz paszport. Zależnie od gminy leczenie zostanie zapewnione nieodpłatnie lub za pewną zryczałtowaną opłatą. W nagłych przypadkach leczenie stomatologiczne można
uzyskać od stomatologa dyżurnego w gminnym ośrodku zdrowia po okazaniu Karty i paszportu. Zostanie pobrana pewna zryczałtowana opłata,
której wysokość będzie uzależniona od zakresu otrzymanych świadczeń zdrowotnych. Trzeba jednak pamiętać, że opieka stomatologiczna
ma bardzo ograniczony zakres w sektorze publicznym. Receptę można zrealizować w każdej aptece.
Naliczana jest pełna cena, jednak można uzyskać jej zwrot od miejscowego zakładu ubezpieczeń. Dla większości leków zapisanych na
receptę przysługuje zwrot 50% kosztu powyżej ustalonej ceny. Świadczenia zdrowotne realizowane są przez szpitale
prywatne i publiczne. Wysokość opłat może się różnić zależnie od gminy zamieszkania. Osoby korzystające z prywatnego leczenia (u
lekarza lub w szpitalu) powinny otrzymać pokwitowanie, które należy przekazać do miejscowego zakładu ubezpieczeń, gdyż może im przysługiwać
częściowy zwrot kosztów. Wnioski o zwrot kosztów świadczeń zdrowotnych muszą zostać złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia
zapłaty. Za zabiegi stomatologiczne pobierana jest zryczałtowana opłata, której wysokość będzie uzależniona od zakresu otrzymanych
świadczeń zdrowotnych. Pacjentom hospitalizowanym za każdy dzień pobytu
w szpitalu naliczana jest stała opłata, która nie podlega zwrotowi. Również za leczenie ambulatoryjne pobierana jest stała opłata, która
także nie podlega refundacji. Jednorazowa pomoc lekarska w szpitalu lub przychodni w Mariehamn kosztuje 18-27 EUR. Możliwa jest dodatkowa
dopłata do 15 EUR za pomoc udzieloną po godzinach pracy. Pomoc stomatologiczna kosztuje 35 EUR dla pacjentów powyżej 18 lat. Pomoc
stacjonarna - 26 EUR/dzień za pomoc podstawową (osoby poniżej 18 lat płacą maksymalnie przez 7 dni), 22 EUR w poliklinice, 72 EUR za
ambulatoryjną pomoc chirurgiczną. PKB, BUDŻET, ZATRUDNIENIE
Produkt krajowy brutto (PKB) per capita w 2008 wynosił
36 419 EUR. 45% PKB stanowią dochody z transportu i gospodarki morskiej, w której pracuje 12% ogółu zatrudnionych na Alandach (w
Finlandii dochód ten wynosi zaledwie 0,8%). Budżet Wysp Alandzkich na rok 2010 opiewał na
kwotę 318 mln EUR. Ponad połowa ogółu zatrudnionych pracuje w usługach, transporcie i handlu. 59% ludności
utrzymuje się z dochodów z pracy, 17% z własnego kapitału, 14% z emerytur i rent. Bezrobocie w roku 2010
wynosiło około 2% ludności czynnej zawodowo. Inflacja wyniosła 4,2% (rok do roku) i spowodowana była
wzrostem cen żywności i niektórych usług. W celu podjęcia jakiejkolwiek, choćby sezonowej
pracy, należy zarejestrować się w miejscowym Urzędzie Skarbowym w celu uzyskania indywidualnej karty podatkowej. Praca na czarno jest
niemal natychmiast ujawniana z uwagi na mały obszar i niewielką liczbę ludności. Próby nielegalnego podejmowania pracy należą tu do
rzadkości i kończą się z reguły wydaleniem do kraju. DLA MUZYKÓW
W centrum Mariehamn przy Styrmansgatan 4, tel. 16 527
znajduje się Music Shop, sklep muzyczny, w którym można kupić, naprawić lub wypożyczyć instrumenty i akcesoria oraz aparatury nagłaśniające.
www.alandsmusicshop.eu WAŻNE TELEFONY
Ogólny telefon alarmowy 112, pogotowie ratunkowe 5355 lub 10 023, policja 10 022, pomoc dentystyczna 14 600, pomoc weterynaryjna 14 900, służba ratownictwa
morskiego 19 475, 19 466 lub 0204 1000, pomoc drogowa i holowanie pojazdów 050 3135 747, taxi 10066,
straż graniczna centrala w Mariehamn, tel. 020 4107 200. JAK DZWONIĆ I ZA ILE
Dzwoniąc z Polski na Alandy wybieramy 00 358
18 i numer abonenta. Z Alandów do Polski: 82 lub 00, następnie 48, kierunkowy w
Polsce bez zera i numer abonenta, np. do Warszawy 82 48 22 1234567. Dzwoniąc z komórki na miejscowy numer stacjonarny należy go
poprzedzić 018. Dzwoniąc z telefonu stacjonarnego można też
korzystać z tanich połączeń za pośrednictwem operatora Ceny rozmów z
telefonu komórkowego zależą od wyboru operatora miejscowego (do wyboru jest alandzki ÅMT lub fińska Sonera), a także opłat w
roamingu, często od pory dnia, rodzaju abonamentu, czasu trwania rozmowy, planów taryfowych, pakietów, SIM-karty, wreszcie kursu euro.
Kalkulacja tych opłat jest bardzo skomplikowana i nie sposób ich wszystkich przedstawić. Należy raczej
unikać logowania się do Sonery, gdyż operator ten jest droższy. Roaming GPRS istnieje ze wszystkimi polskimi operatorami. Zasięg UMTS
występuje na przeważającym obszarze archipelagu. Naliczanie opłat za transmisję danych odbywa się z dokładnością do 1 KB. INFORMACJA TURYSTYCZNA
MEDIA
Na Alandach wydawane są dwa dzienniki - Ålandstidningen
i Nya Åland. Nadają trzy rozgłośnie radiowe - Radio Åland 91,3 Mhz, Radio Väst 95,9
Mhz i Rix FM Åland 101,8 Mhz. Istnieje też lokalna stacja telewizyjna. DNI WOLNE OD PRACY 2011 sobota 1.1 Nowy Rok, czwartek 6.1 Trzech Króli, piątek 22.4 Wielki Piątek, niedziela-poniedziałek
24-25.4 Wielkanoc, niedziela 1.5 Pierwszy Maja, czwartek 2.6 Wniebowstąpienie Pańskie, sobota
25.6 Święto Lata (Midsommardagen), sobota 5.11 Wszystkich Świętych, wtorek 6.12 Święto Narodowe
Finlandii, niedziela-poniedziałek 25-26.12 Boże Narodzenie. Ponadto 9 czerwca przypada Dzień Autonomii Wysp
Alandzkich. Nie jest to jednak dzień wolny od pracy dla wszystkich, jedynie dla pracowników administracji państwowej. JESZCZE O JĘZYKU Niemal powszechnie stolicę Alandów nazywa się "Marienhamn",
kojarząc chyba z językiem niemieckim. Prawidłowa nazwa miasta to Mariehamn i tak samo się ją wymawia. Szwedzkie Å wymawia się o, tak więc Alandy po szwedzku to Oland. Literę
S wymawia się jak s, a nie jak w niemieckim - sz, np. szwedzkie miasto Ystad czyta się tak jak się
pisze (powszechnie jednak mówi się isztat, co jest błędem!). Podobnie Sparhallen (nie szparhallen!) oraz szwedzkie
nazwiska kończące się na -ström. Szwedzkie O wymawia się często jak u, np. bok (wym.
buk) - książka, skola (wym. skula) - szkoła. G przed samogłoską wymawia się j (np. nazwę gminy Geta na północnym
krańcu Alandów czyta się jeta, podobnie orgel - orjel, Göteborg - jöteborj). Miejscowość
Kapellskär, skąd odpływają promy do Mariehamn, wymawia się kapelszer. Język fiński nie jest na Alandach mile widziany, czy
raczej słyszany. Pomyłka ta nie grozi na szczęście polskim turystom. Należy jednak wiedzieć, aby nie popełnić gafy w kontaktach z
tubylcami, że na Alandach mówi się po szwedzku, a nie po fińsku. Bez większych problemów można jednak porozumiewać się w języku
angielskim. Wszystkie dane liczbowe pochodzą
z publikacji Ålands Statistik- och utredningsbyrå FAQ - NAJCZĘSTSZE PYTANIA Czy Alandy mają coś, co można by nazwać lokalną
konstytucją? Jest to Prawo o Autonomii Wysp Alandzkich, które
zawiera przede wszystkim: przepisy o nabywaniu i posiadaniu nieruchomości na terytorium Wysp Alandzkich, ustalenia dotyczące obsady,
funkcjonowania i podziału kompetencji rządu lokalnego wobec państwa fińskiego, prawo o obowiązywaniu i stosowaniu języka, sprawy
finansowe, stosunki międzynarodowe oraz przepisy dotyczące relacji wobec Unii Europejskiej. Gdzie można zarezerwować noclegi na Alandach? Przede wszystkim nie w Informacji
Turystycznej, dokąd często turyści się udają. Należy skontaktować się z którymś z biur turystycznych (Viking Line, Ålands
Hotels, Ålands Turist & Konferens, Ålandsresor, Eckerö Linjen) lub bezpośrednio z recepcją hotelu, pensjonatu, campingu
lub właścicielem domków letniskowych. Adresy i telefony znajdują się na moich stronach w dalszej części przewodnika. Czy to prawda, że na Alandach występują białe
noce? Tak. O tzw. białych nocach mówimy, gdy Słońce
znajduje się do 6° pod horyzontem (świt i zmierzch cywilny). Przy bezchmurnym niebie można w nocy czytać gazetę bez oświetlenia
sztucznego. Na Wyspach Alandzkich zjawisko to występuje od połowy maja do końca lipca, przy czym największy efekt daje w połowie tego
okresu, tj. ok. 25 czerwca. Czy na Alandach są schroniska turystyczne? 1 grudnia 2005 oddane zostało do użytku
pierwsze takie schronisko w Godby w przebudowanej szkole podstawowej. W 9 pokojach i dwóch salach zbiorowych mieści się 96 łóżek. Czy należy mieć ze sobą paszport przyjeżdżając
na Wyspy? Niekoniecznie, jeśli przybywa się ze Szwecji
lub Finlandii. Zawsze jednak należy mieć ze sobą dowód tożsamości. Zamierzamy spędzić na Alandach tylko dwa dni. Co
warto w tym czasie zwiedzić? Pierwszy dzień proponuję przeznaczyć na
zwiedzanie Mariehamn (muzea, spacer po mieście), drugi na objazd głównej wyspy (odległości nie są tu duże), zwiedzając po drodze
okolice i zabytki. Polecałbym zamek w Kastelholm, ruiny umocnień rosyjskich w Bomarsund, Getabergen, Muzeum Łowiectwa i Rybołówstwa
oraz Muzeum Poczty i Szlaku Pocztowego w Eckerö. Szczegóły na następnych stronach mojego przewodnika. Można też wybrać się na przejażdżkę
promami lokalnymi, które są bezpłatne pod warunkiem, że nie zabieramy ze sobą samochodu. Czy można dostać się promami lokalnymi na stały
ląd Finlandii? Można. Są dwie drogi: z Hummelvik (Vårdö)
przez Torsholma, Åva (Brändö) do Osnäs na stałym lądzie oraz z Långnäs (Lumparland) bezpośrednio do Galtby i Korpo. Należy
jednak wiedzieć, że opłata za przewóz pojazdu jest wysoka (np. za samochód zapłacimy 77 EUR). Jest ona dużo niższa, jeśli po drodze
przenocujemy na archipelagu. Jaki język obowiązuje na Alandach? Szwedzki. Posługuje się nim ponad 90%
mieszkańców. Jest on ważną cechą narodowości i kultury Alandczyków. Powszechna jest też znajomość angielskiego. Jak wyglądają Alandy zimą? Czy jest tu nudno? Co
robią mieszkańcy? Większość obiektów turystycznych jest
nieczynna. Na tej szerokości geograficznej od listopada do końca lutego przez większą część doby jest ciemno. Zimy nie są tu jednak
tak mroźne, jak się powszechnie uważa. Mieszkańcy wykazują w tym czasie szczególnie dużą aktywność społeczną i kulturalną. Działa
wiele stowarzyszeń, kółek zainteresowań, zespołów folklorystycznych. Wybieram się na ryby. Czy muszę mieć jakąś kartę
wędkarską? Tak. Alandy są podzielone na łowiska, na które
kupuje się odpowiednią kartę wędkarską. Można je nabyć w Informacji Turystycznej, sklepach wędkarskich, niektórych sklepach spożywczych
i u osób prywatnych, właścicieli łowisk. Więcej informacji w firmie Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul. Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin,
tel. +48 601 522 850, e-mail olaf.pona@olafs.pl Jak to jest właściwie z przynależnością Wysp do
Unii Europejskiej? Alandy są częścią Finlandii i w związku z
tym są członkiem Unii Europejskiej. Mieszkańcy wywalczyli sobie jednak przywilej w postaci wyjątku do unijnego prawa podatkowego. Prawo
to umożliwia m.in. utrzymywanie sklepów wolnocłowych na promach, dzięki czemu egzystują armatorzy promowi obsługujący te linie, dając
z kolei zatrudnienie Alandczykom. Chcielibyśmy pójść do kościoła, ale na mszę
katolicką. Czy jest taka możliwość? Msze katolickie odprawiane są sześć razy w
roku, od stycznia do kwietnia i od września do listopada, w soboty o godz. 10.00 w domu parafialnym w Mariehamn przy Måsvägen 2
(Margaretagården). Słyszeliśmy o Karcie Muzealnej. Co to jest takiego
i gdzie ją można kupić? Karta kosztuje 8,50 EUR i uprawnia do wstępu
do czterech dowolnych muzeów. Normalny wstęp do muzeów wynosi od 3 do 5 EUR. Kartę można nabyć w Informacji Turystycznej, hotelach,
biurach podróży lub przy wejściu do każdego muzeum. Czy można płacić szwedzkimi koronami na Alandach? Można, ale nie polecam z uwagi na
niekorzystny kurs. Większość sklepów i restauracji akceptuje korony. Oficjalną walutą jest jednak euro. Czy są na Wyspach tak piękne plaże piaszczyste,
jak w Polsce? Plaże piaszczyste występują w znikomych ilościach
i w niczym nie przypominają polskich. Nie jest tu też popularny zwyczaj leżenia na plaży i opalania się. Dominuje turystyka czynna. W
Mariehamn są trzy plaże: Nabben, Gröna Udden i Lilla Holmen. Jedziemy na Alandy i chcielibyśmy gospodarzom zrobić
prezent. Co najlepiej kupić? Dużo zależy od wieku gospodarzy, ich
zainteresowań i gustu, co raczej trudno przewidzieć. Myślę, że najlepiej byłoby kupić coś, czego tu nie ma. Np. polską kiełbasę
suchą, kabanosy, dżem lub konfitury, polski chleb, inne trwałe artykuły spożywcze. Alkoholu raczej bym nie polecał, bo nie wiadomo jak
zostanie przyjęty. Może jakiś drobny wyrób regionalny - tkaninę, bieżnik, coś z Cepelii? Ewentualnie obraz lub płytę CD z muzyką
Chopina. W każdym razie coś, co będzie się kojarzyć z Polską. |
![]()
|
położenie, ludność | klimat, pogoda | turystyczny niezbędnik | dojazd z Polski | kursy walut | ceny paliwa | adresy, telefony | mapy zdjęcia | Mariehamn | główna wyspa | archipelag | połączenia promowe | połączenia lotnicze | Alandy na rowerze | webcam |