Na poprzedniej stronie przedstawiłem najciekawsze atrakcje turystyczne  Mariehamn. Pora teraz wyjechać za miasto i zwiedzić okolice. Główna wyspa, Fasta Åland, liczy w prostej linii około 40-50 km. W celu lepszej orientacji w terenie skorzystaj z  programu do obliczania odległości na Alandach. Zawiera on mapę i kilkadziesiąt najczęściej odwiedzanych miejscowości i obiektów.

Główna wyspa składa się z 9 gmin: Eckerö, Finström, Geta, Hammarland, Jomala, Lemland, Lumparland, Saltvik i Sund. Zamieszkuje je połowa ludności archipelagu. Główne źródło utrzymania to rolnictwo, ogrodnictwo i sadownictwo. Uprawia się przede wszystkim buraki cukrowe, ziemniaki i warzywa.

Turystyka stanowi bardzo ważne źródło dochodu dla niemal co drugiego Alandczyka. Pracują oni w usługach, transporcie, hotelarstwie, a także oferują własne miejsca noclegowe i różnorodne atrakcje turystyczne. Przemierzając Alandy spotyka się często jarmarki, gdzie można kupić zdrowe, świeże owoce i warzywa, soki, konfitury, czy swojski chleb. Organizowane są wystawy, pokazy rzemiosła, aukcje, festyny, widowiska folklorystyczne, przedstawienia teatralne na wolnym powietrzu, koncerty i inne imprezy kulturalne.

 Mapa głównej wyspy (Fasta Åland) - część północna

Skala ca 1:100 000 (1 cm=1 km) przy rozdzielczości ekranu 1024x768

OBJAŚNIENIA OZNACZEŃ: 1 - Getabergen, wieża widokowa, restauracja, ścieżki piesze;  2 - kościół w Geta (wym. jeta), początek 2,5 km ścieżki pieszej;  3 - Dånö hembygdsmuseum (Muzeum osadnictwa);  4 - Prom rowerowy Hällo-Skarpnåtö;  5 - maszt dekoracyjny (midsommarstång,  zdjęcie) przy klubie młodzieżowym Furulund;  6 - Tjudö Vingård (wytwórnia win owocowych);  7 - przystań Hamnsundet;  8 - Orrdalsklint, najwyższe wzniesienie Alandów;  9 - Borgboda, miniskansen, sprzedaż pamiątek;  10 - maszt dekoracyjny przy klubie młodzieżowym Högtomt;  11 - kościół św. Marii w Saltvik;  12 - maszt dekoracyjny przy klubie młodzieżowym Solbacka;  13 - kościół św. Michała w Finström;  14 - Alandzka szkoła powszechna, maszt dekoracyjny;  15 - klub młodzieżowy Breidablick;  16 - maszt dekoracyjny (midsommarstång,  zdjęcie);  17 - hala sportowo-widowiskowa Godbyhallen;  18 - pole golfowe;  19 - farma ślimaków Alandia Escargot;  20 - ruiny zamku Kastelholm;  21 - skansen Jan Karlsgården, restauracja;  22 - maszt dekoracyjny przy klubie młodzieżowym Klippan;  23 - fortyfikacje rosyjskie Bomarsund;  24 - ścieżka piesza;  25 - kościół św. Jana Chrzciciela w Sund;  26 - prom rowerowy Prästö-Lumpo;  27 - prom rowerowy Tengsöda-Simskäla.

Atrakcje turystyczne głównej wyspy

Liczby w nawiasach oznaczają położenie opisywanych obiektów na  mapie

 ECKERÖ   Najdalej na zachód wysunięta część archipelagu, 111 km² powierzchni lądowej i 395 km² wodnej, 927 mieszkańców. Gmina wybitnie turystyczna. Terminal promowy Eckerö Linjen, piaszczysta plaża, ośrodki wczasowe, campingi, safari, pola golfowe, hala sportowo-widowiskowa, liczne imprezy masowe. www.eckero.aland.fi 

Muzeum Poczty i Szlaku Pocztowego (Eckerö Post & Tullhus). W okazałym budynku z 1828 roku mieści się muzeum komunikacji pocztowej, ekspozycja łodzi i statków pocztowych oraz galeria poczty i filatelistyki. Od XVI w. przez Eckerö przebiegał szlak pocztowy ze Sztokholmu do Turku. Utrzymywana była stała łączność, niezależnie od pory roku. Przeprawa na 40 km odcinku ze Szwecji przez otwarte morze była najtrudniejsza i kosztowała życie prawie 200 Alandczyków. Niedaleko budynku poczty stoi pomnik w hołdzie pochłoniętym przez morze kurierom. Muzeum czynne codziennie w godz. 10-18, wstęp wolny, tel. 38 689.

Muzeum Łowiectwa i Rybołówstwa (Ålands Jakt & Fiskemuseum) . Adres: Käringsund, tel. 38 299. Czynne codziennie 10-18, wstęp 4,20 EUR, dzieci 7-12 lat 1,70 EUR.

Hala Sportowo-Widowiskowa (Eckerö Hallen). Największa budowla Alandów, 11 305 m², 21 m wysokości, oddana do użytku w październiku 2000. Centrum sportu, pełnowymiarowe boisko piłki nożnej (105 x 65 m), tor i urządzenia do lekkoatletyki, sale treningowe. Służy również jako miejsce masowych imprez kulturalnych. Mieści 5 000 osób. Adres: Storby, tel. 37 300.

Viltsafari. Prawdziwa przygoda z naturą dla wszystkich. 2,5-km szlak wiedzie przez teren, po którym swobodnie poruszają się dziki, jelenie, strusie, gęsi i wiele innych gatunków zwierząt. Zwiedzanie odbywa się ze specjalnego pojazdu. Początek o pełnych godzinach codziennie 10-16. Opłata 7 EUR dorośli, 4 EUR dzieci 7-12 lat i 2,50 EUR dzieci 3-6 lat.

W Eckerö są 3 hotele, 8 pensjonatów i ponad 30 campingów z możliwością wynajmu ponad 500 domków. Ponadto 4 restauracje, kilkanaście jadłodajni i kawiarni.

Niektóre z nich:  Alebo camping,  Anderssons Gästhem,  Eckerö Hotell & Restaurang,  Holmströms Stugor,  Krokens Stugor,  Käringsund Resort & Conference,  Österängen.

Informacja turystyczna: Eckerö Turistinformation i Storby centrum, tel. 38 095, fax 38 195, mail: info@turist.eckero.aland.fi lub Eckerö Turistservice i Berghamn, tel. 39 462, fax 38 262, mail: info@eckerolinjen.fi 

Wynajem rowerów: Ro No Rent Berghamn, tel. 39 462, Käringsundsbyn, tel. 38 000. Wynajem łodzi i kajaków: Käringsundsbyn, tel. 38 000.

 FINSTRÖM   15 km na północ od Mariehamn, w centrum głównej wyspy, 121 km² lądu i 48 km² wody, 2461 mieszkańców. Osada Godby (wym. gudby), 900 mieszkańców, drugie po Mariehamn skupisko ludności. Centrum handlowe: supermarket, banki, apteka, stacje paliw, punkty usługowe, hotel, restauracja, hala sportowo-widowiskowa. Ponadto w gminie duży ośrodek wypoczynkowy Bastö Hotell & Stugby. Drobny przemysł, m.in. firma Optinova produkująca oprzyrządowanie medyczne. Uprawy warzyw i owoców. Turystyczna gmina roku 2002.

Kościół św. Michała (13) z XIII w., restaurowany 1971, malowidła ścienne i drewniane rzeźby, ołtarz szafkowy z XV w. Nabożeństwa w niedziele o 12, dla zwiedzających kościół czynny w dni powszednie 10-16. W innych godzinach na telefon 42 422 lub 42 380.

Wytwórnia win owocowych, Tjudö Vingård (6). Farma Västergårds produkuje wina jabłkowe, cidery i likiery. Surowiec pochodzi z własnych sadów owocowych. Na miejscu degustacja win. Można też dokonać zakupów. Wycieczki z przewodnikiem codziennie o 11, wstęp 15 EUR. Tel. GSM 0500-721192.

  Bastö Hotell & Stugby - duży kompleks turystyczny: hotel, domki, restauracja. Pålsböle, tel. 42 382, fax 42 520.  

 GETA    (wym. jeta), 40 km od Mariehamn, 84 km² lądu i 104 km² wody, 444 mieszkańców. Dominuje rolnictwo, sadownictwo i rybołówstwo. Najbardziej na północ wysunięty region Alandów. Charakteryzuje się dużą liczbą sadów owocowych, głównie jabłoni.

Największą atrakcją gminy są piękne widoki wysokich, skalistych brzegów morskich w jej północnej części. Zdecydowanie polecam piesze wycieczki po szlakach przyrodniczych (Trollstigen, czyli Czarodziejska Ścieżka) lub po prostu przed siebie, zabierając na wszelki wypadek mapę. Dużo widoków z tych okolic możesz obejrzeć na moich stronach  Galeria zdjęć z Wysp Alandzkich.

Getabergen (1). Stumetrowe wzniesienie, skąd piękny widok na północną część archipelagu i pełne morze. Nieopodal wieża widokowa i maszt radiowy. Na miejscu restauracja Soltuna.

Havsvidden - komfortowy, jedyny na Alandach pięciogwiazdkowy hotel i ośrodek wypoczynkowy położony nad pełnym morzem. 30 pokoi z łazienkami, telefonem i TV. Restauracja, sauna, sale konferencyjne, 150 m do morza. Własne lądowisko dla helikopterów. Pokój dwuosobowy kosztuje 112 EUR za dobę. Tel. 15 300. 

Zdjęcia okolic Havsvidden

Dånö strandvillor - 8 dużych daczy (108 m²), o bardzo wysokim standardzie, położonych na północy wyspy, niedaleko Havsvidden. Widok na pełne morze. Dacze są dwupoziomowe, z werandą i balkonem, przeznaczone dla 6-8 osób. Składają się z dwóch pokoi ogólnych, trzech sypialni, kuchni, prysznica, dwóch WC i sauny. Ogrzewanie elektryczne, kominek, piec elektryczny, mikrofalówka, lodówka, zamrażarka, zmywarka naczyń, pralka, odkurzacz. Radio, TV i telefon na kartę kredytową. Łódź wiosłowa. Zakaz zabierania zwierząt domowych. Cena w zależności od okresu 700-1000 EUR za tydzień i za całą daczę. Tel. 48 228. Ośrodek czynny cały rok.

A dla "przeciętnych" turystów: Kasvikens Camping, właściciel Guy Navier, tel. 41 410, fax 49 752, mail: camping@kasviken.com Oprócz domków lub miejsca pod namiot wynajem kajaków, wędzarnia ryb, sklepik spożywczy, pokój TV, domowa atmosfera i zwierzęta do towarzystwa. 15 EUR za dobę, co obejmuje namiot, wszystkie osoby, samochód i przyczepę, dodatkowo prąd 3 EUR, domki 31-83 EUR. Siódma doba bezpłatnie.

 JOMALA     Powierzchnia 142 km² lądu i 93 km² wody, najgęściej zaludniony fragment archipelagu, 3659 mieszkańców, sąsiaduje z Mariehamn od północy. Dominują pola uprawne, rozwinięta także hodowla zwierząt. Muzeum rolnictwa, kościół św. Olafa z XII w. - najstarszy w Finlandii kościół z kamienia, cmentarz z epoki żelaza.

Önningebymuseet (Muzeum Historyczne) w Önningeby, przedstawia pamiątki z dziedziny kultury i sztuki tego regionu. Czynne od wtorku do niedzieli 10-16, w lipcu także w poniedziałki, w czwartki dodatkowo 18-20, tel. 33 710. Wstęp 3 EUR, dzieci poniżej 16 lat bezpłatnie.

Warto też wybrać się na wycieczkę pieszą szlakiem historycznej ścieżki Kungsö, wiodącą wśród pamiątek z okresu carskiego. Długość szlaku z Gottby do Ingby niecałe 4 km. Ze wzniesień Ingby ładny widok na południową część wyspy. 

Pensjonat i schronisko wycieczkowe Fårgården, Ringsböle, tel. 31 980.

 SALTVIK     20 km na północ od Mariehamn, 151 km² lądu i 280 km² wody, 1706 mieszkańców. Dzieli się na część wschodnią i zachodnią. Zalążek osadnictwa alandzkiego, najwyższe wzniesienie, fabryka frytek, liczne gospodarstwa rolne.

Kościół św. Marii (11) z XII w., niegdyś katedra, wewnątrz krucyfiks i chrzcielnica z marmuru z XIII w., ołtarz szafkowy z XV w., poreformatorski ołtarz główny z 1660, całkowicie zachowany mur kamienny wokół kościoła. Nabożeństwa w niedziele o godz.11.00. Dla zwiedzających otwarty w okresie letnim w godz. 10-16.

Orrdalsklint (8). Najwyższe wzniesienie Alandów, 129 m n.p.m. z wieżą widokową na szczycie. Przy sprzyjającej pogodzie widoczny z góry cały archipelag. Dostępne są dwa szlaki: wschodni o długości 1,2 km i zachodni 4,5 km biorący początek na skrzyżowaniu dróg Fagervik-Bertby.

Stenåldersbyn. Wioska z epoki kamienia łupanego, zrekonstruowana osada sprzed 10 000 lat w miejscu, gdzie archeolodzy odnaleźli chaty, łodzie i narzędzia używane przez pierwszych Alandczyków. Można tu zobaczyć wnętrze chaty przykrytej skórami fok, a także popływać łodzią wydrążoną w pniu drzewa. Wioska czynna bez przerwy, wstęp wolny.

Ośrodek Runneröds stugor - domki campingowe, tel. 43 679, Färjsundets stugor, Haraldsby, tel. 41 667.

Przystanie wodne: Hamnsundet, Kvarnbo, Karviken, Tengsödavik.

Wynajem łodzi i motorówek: Segelskutan Delfin, Hamnsundet, tel. 48 175.

 SUND   ok. 20 km na północny wschód od Mariehamn, 108 km² lądu i 68 km² wody, 1034 mieszkańców. Liczne pamiątki z przeszłości, jedyny zamek, fragmenty umocnień rosyjskich, stare cmentarze. Gmina typowo rolnicza, dominuje hodowla bydła, drobne przedsiębiorstwa. W 1997 gmina została uznana za jeden z 27 narodowych krajobrazów kulturowych Finlandii.

Ruiny zamku Kastelholm (20). Najsłynniejszy zabytek Alandów, XIV-wieczne fortyfikacje jako pozostałość po czasach przynależności do Szwecji. Wybudowany na wyspie położonej w cieśninie Slottsviken, będącej wówczas ważnym szlakiem wodnym. W średniowieczu znajdował się tam ośrodek administracji Alandów. Na przestrzeni wieków kilkakrotnie przebudowywany, a po odrestaurowaniu udostępniony turystom jako muzeum. Zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem co godzinę w godz. 10-17, tel. 432 150, fax 432 126, wstęp 5 EUR, dzieci 8-15 lat 3,50 EUR.

Kościół św. Jana Chrzciciela (25) z XIII w. Największy kościół pod względem kubatury, malowidła na ścianach, krucyfiks 5,07 m wysokości, ołtarz szafkowy z XV w. Kościół odrestaurowany 1999. Nabożeństwa w niedziele o 12.00, dla zwiedzających dostępny w dni powszednie 9-16, w niedziele po nabożeństwie.

Warto też odwiedzić skansen Jan Karlsgården (21), gdzie znajdują się stare budynki mieszkalne i gospodarskie oraz inne obiekty pochodzące z różnych miejsc archipelagu, a związane z życiem codziennym, sztuką, rzemiosłem i muzyką. Na terenie skansenu odbywają się oficjalne uroczystości związane ze świętem lata, Midsommar, organizowane są też targi, jarmarki i imprezy ludowe. Skansen można zwiedzać bezpłatnie w godz. 10-17.

Koniecznie należy też zobaczyć Bomarsund (23), fortyfikacje rosyjskie, we wschodniej części gminy Sund. Po wojnie szwedzko-rosyjskiej w latach 1808-1809, Alandy stały się częścią cesarstwa rosyjskiego. W 1830 za panowania cara Mikołaja I, rozpoczęto tu budowę twierdzy, której nigdy nie ukończono. Zamiast planowanych czternastu wież obronnych powstały zaledwie trzy. Po ataku wojsk francuskich i angielskich w 1854, Rosjanie skapitulowali i twierdzę zburzono. Pozostałości fortecy w ich pierwotnym usytuowaniu można dziś zwiedzać, bezpłatnie i o każdej porze. Nieopodal muzeum Bomarsund, w którym wystawione są pamiątki z powstania i upadku fortyfikacji. W pobliżu cmentarze poległych przy budowie twierdzy: żołnierze, pracownicy cywilni, więźniowie. Wielu z nich zmarło na skutek epidemii.

Pensjonat Strandhyddan, Skutviken, tel. 43 911, Nybonds Pensionat, Tranvik, tel. 45 930.

Prästö Stugor & Camping - domki, kawiarnia, kiosk, zaplecze. Tel. 44 045. Ośrodek czynny 15.4.-15.9.

Puttes Camping - domki, kawiarnia, kiosk, zaplecze. Tel. 44 016. Ośrodek czynny 15.5.-31.8.